Intelligente opvang van humanitaire en economische vluchtelingen in de regio

door Tom de Veer

Over kernpunt 7 van de Vrijzinnige Partij

Introductie

Ongewenste migratie vanuit arme landen naar Europa en Nederland wordt door Nederlanders gevoeld als een van de grootste problemen waar Europa mee te maken heeft[1].  De Vrijzinnige Partij (VP) is ervoor om humanitaire en economische vluchtelingen op te vangen in de regio. Daarmee bedoelen we opvang van vluchtelingen in landen die grenzen aan of relatief dicht liggen bij de landen waar zij vandaan gevlucht zijn. Dat willen we doen op een intelligente wijze die naast de voordelen voor de Nederlandse bevolking,  juist ook grote voordelen biedt voor de vluchtelingen en de ontvangende bevolkingen in deze landen. Een win-win oplossing dus.

Dit kernpunt 7 is onderdeel van een groter onderwerp: migratie. Migratie omvat humanitaire en economische vluchtelingen, die over het algemeen naar ons land toekomen zonder daartoe uitgenodigd te zijn (bijvoorbeeld de meeste Afrikanen, Afghanen en Syriërs), alsmede arbeidsmigranten die door Nederlandse bedrijven worden uitgenodigd (bijvoorbeeld Indiërs met IT expertise) of die, binnen de EU regelgeving, het recht hebben om in Nederland te werken, zoals Polen en Roemenen. We hebben in Nederland (en in veel andere EU landen) de afgelopen 60 jaar te maken met een steeds toenemende netto influx[2] van migranten.

Bij de VP moet nog een discussie gevoerd worden over migranten die uitgenodigd worden en/of het recht hebben om hier te werken. In hoeverre is een steeds groeiende netto influx van arbeidsmigranten gewenst, die ook steeds vaker in Nederland blijven? En in hoeverre vormen zij een bedreiging voor de vrijheid en het gevoel van vrijheid van Nederlanders? Het CBS geeft voor 2019 bijvoorbeeld het volgende aan: ‘De Nederlandse bevolking groeide in 2019 met 126 410 personen (inclusief correcties). Door internationale migratie groeide de bevolking met 109.166 personen, en door natuurlijke aanwas (geboorte minus sterfte) nam de bevolking toe met 17.244 personen’[3]. Van die aanwas komt het grootste deel voor het conto van arbeidsmigranten.  Note: wie doet er verder onderzoek naar arbeidsmigranten en wat de standpunten van de VP zouden kunnen zijn ten aanzien van dit onderwerp?

In kernpunt 7 focussen we op migranten die niet zijn uitgenodigd in ons land. Dit zijn de zogenaamde humanitaire en economische vluchtelingen. Een humanitaire vluchteling[4] is iemand die in zijn thuisland ‘gegronde vrees’ heeft voor vervolging op grond van ras, godsdienst, nationaliteit, politieke overtuiging of het behoren tot een bepaalde etnische of sociale groep, en die in het eigen land geen bescherming krijgt. Deze definitie is bepaald in het Vluchtelingenverdrag van de Verenigde Naties. Een economische vluchteling is iemand die zijn of haar thuisland verlaat vanwege economische uitzichtloosheid in het thuisland, in de hoop elders een economisch beter leven op te kunnen bouwen. Zowel de humanitaire als de economische vluchtelingen die naar Nederland toekomen, willen we opvangen in hun eigen regio’s. Dat betekent dat zij vrijwel direct na aankomst en registratie in Nederland vervoerd worden naar een voldoende veilig land in hun regio en daar ondergebracht worden in opvanglocaties voor vluchtelingen.

Onderbouwing

Voor de voorgestelde aanpak om humanitaire en economische vluchtelingen in de eigen regio’s op te vangen heeft de VP twee redenen:

  1. Nederlanders maken zich, net als in andere EU landen, in toenemende mate zorgen over de stromen humanitaire en economische vluchtelingen naar ons land en willen dat deze stoppen of in ieder geval afgeremd worden. De vluchtelingen komen naar Nederland, of andere EU landen, gedreven door factoren als een slecht economisch perspectief in eigen land, oorlog, armoede en bevolkingsdruk die het overleven steeds meer bemoeilijken en de toekomstperceptie van met name jonge mannen[5] steeds verder ondermijnen. Zij worden aangetrokken door de veiligheid, hoge welvaart, publieke voorzieningen  en kansen op arbeid of een uitkering in ons land (zuigende werking). Het is daarbij onwaarschijnlijk dat zij ooit terugkeren naar hun eigen land als zij de kans hebben om in Nederland te kunnen blijven. Daarentegen, vluchtelingen die in aangrenzende landen verblijven, met vaak een vergelijkbare culturele en religieuze samenleving, waardoor de ‘blending in’ ook veel beter is dan in Nederland, kiezen er in grote meerderheid voor om naar het eigen land terug te keren zodra dit mogelijk is[6].

De komst van vluchtelingen naar Nederland verhoogt de angst onder Nederlanders voor verlies van de eigen culturele en religieuze identiteit, vooral omdat humanitaire en economische vluchtelingen vaak slecht integreren, een heel andere cultuur en religie hebben dan de Nederlandse, een slechte arbeidsparticipatie hebben, en zij uiteindelijk Nederlander zullen worden. De angst komt met name voort uit de beleving van de nu al erg grote aantallen allochtonen in Nederland, die qua cultuur en religie sterk afwijken van de Nederlandse, en die ieder jaar verder toenemen. De ‘nieuwe Nederlanders’ wonen in toenemende mate in enclaves in ons land, waardoor in veel gevallen ook de generaties die zij voortbrengen moeilijk integreren, een probleem dat ook nu al speelt onder verschillende allochtone groepen in Nederland[7]. Note: wie doet er verder onderzoek naar enclaves en integratie – in hoeverre dergelijke enclaves al bestaan in Nederland, in welke mate, waar in Nederland en wat de problemen zijn die hieruit voortkomen?

De stromen humanitaire en met name economische vluchtelingen uit Afrika naar Europa nemen bijna ieder jaar significant toe[8]

Ook andere zaken verhogen de weerstand van Nederlanders tegen de komst van humanitaire en economische vluchtelingen, zoals verhoging van de druk op de huizenmarkt, de al erg hoge bevolkingsdichtheid in Nederland en de groei van de bevolking die met name veroorzaakt wordt door immigratie en grote allochtone gezinnen, en daarmee verslechtering van de rust en de ecologische balans in ons land, competitie voor banen, kosten van de opvang van vluchtelingen, druk op de sociale voorzieningen[9], en dergelijke. De stromen vluchtelingen naar ons land zijn ook moeilijk te controleren en de verwachting is dat deze stromen steeds verder zullen groeien in de toekomst indien het huidige vluchtelingenbeleid voortgezet wordt.

Onderzoek van de Verenigde Naties laat middels projecties zien dat de bevolking van sub-Sahara Afrika in 2050 is verdubbelt en in 2100 is verviervoudigt[10]. Het is dan ook zeer waarschijnlijk dat de migratiestromen uit Afrika sterk zullen toenemen, omdat met een dergelijke bevolkings­groei de armoede sterk zal toenemen, mogelijk nog meer oorlogen ontstaan, en dergelijke. Tegelijkertijd wordt verwacht dat klimaatverandering het leven in grote delen van Afrika steeds moeilijker en zelfs soms onmogelijk zal maken[11] hetgeen de migratiestromen nog verder zal aanwakkeren. Die stromen zullen in toenemende mate  naar Europa leiden, waarvan de tabel op de vorige bladzijde, met stromen Afrikaanse asielzoekers naar Europa (zowel economische als humanitaire vluchtelingen) in de afgelopen jaren, het begin laat zien. De verwachting van de VP is dat ook uit andere delen van de wereld de stromen economische en humanitaire vluchtelingen zullen toenemen vanwege soortgelijke redenen. De VP denkt dat de meeste mensen die de beschreven angst en weerstand voelen, een sterke voorkeur hebben voor een oplossing die juist ook goed is voor vluchtelingen en andere mensen in arme landen. Zij zijn zich alleen niet bewust dat een dergelijke win-win oplossing, zoals in dit document beschreven wordt, waarschijnlijk goed mogelijk is.

  1. Opvang van humanitaire en economische vluchtelingen in Nederland is oneerlijk ten opzichte van mensen die binnen hun regio gevlucht zijn, die waarschijnlijk ook willen maar niet kunnen reizen naar Europa, hetgeen vooral voorbehouden is aan diegenen die daarvoor de moed, de energie en het geld hebben. Als zodanig helpen we niet de mensen die onze hulp het hardst nodig hebben, maar spenderen veel geld en energie aan degenen die zich aan onze poort melden met een volledig pakket van welvaart, welzijn en lange termijn veiligheid  (hetgeen ook de aanzuigende werking veroorzaakt en voorkomt dat mensen ooit nog terugkeren). Daarbij komt dat humanitaire en economische vluchtelingen die naar Europa komen vaak een braindrain van opgeleide mensen, en een power drain van gezonde sterke jonge mensen betekenen voor de landen waar zij vandaan komen. Veel mensen proberen daarnaast op oneigenlijke gronden een asielstatus als humanitaire vluchteling te verwerven in ons land of andere EU landen, zoals mensen die valselijk beweren Syriër te zijn, gevluchte Eritreeërs die hun overheid steunen, Somaliërs die eerst in andere landen asiel kregen en daarover liegen, en vluchtelingen die in hun eigen land niet in gevaar waren[12]. Er is ook verdenking van overheden die vluchtelingen als een business case zien (bijvoorbeeld Eritrese vluchtelingen, veelal jonge mannen, die, na het verkrijgen van de asielstatus in een EU land, geld sturen naar huis, soms zelfs een soort belasting moeten betalen aan de Eritrese overheid, waarmee ze hun familie steunen maar ook de Eritrese economie en de Eritrese overheid).

Europa weet zich geen raad

Europa reageert in paniek op de stromen vluchtelingen, met slecht ontwikkelde initiatieven die een beperkt of zelfs contraproductief effect hebben, tot onmenselijke en gevaarlijke situaties leiden voor vluchtelingen, de vluchtelingenstromen niet afremmen, weinig effect hebben op lokale economieën, en veel geld kosten. Opvang voor vluchtelingen zoals opgezet in Niger (2017) en Rwanda (2019), is bedoeld om migratie- en asielprocedures in Afrika te lokaliseren. Echter, mensen worden hier structureel opgevangen, met weinig kans om naar Europa geherhuisvest te worden. Dat leidt er waarschijnlijk toe dat vluchtelingen deze opvanglocaties zullen mijden en rechtstreeks naar Europa proberen te reizen.  Mochten mensen wel asiel verkrijgen via deze locaties, dan is het waarschijnlijk dat dit ook een aanzuigende werking zal hebben op vluchtelingen die anders in de regio zouden zijn gebleven. Het zijn ook erg kleine initiatieven en gefocust op vluchtelingen die in Libië vastzitten. Deze initiatieven bieden daarom geen of in ieder geval onvoldoende oplossing voor de stromen vluchtelingen naar Europa, nog voor de vluchtelingen die al in Europa zijn. Daarbij komt dat het niet nakomen van beloftes, gemaakt aan overheden van ontvangende landen in Afrika ten aanzien van snelle hervestiging van mensen in deze opvanglocaties, kan leiden tot weerstand onder overheden in Afrikaanse landen om deals voor opvang in de regio te sluiten met de EU of met EU landen. Een aanvullend probleem is dat veel landen in Afrika al overbelast zijn met de opvang van vluchtelingen (bijvoorbeeld Kenia en Oeganda), waar, net als in Nederland en andere EU landen, de publieke en politieke druk toeneemt om hier een halt aan te roepen.

Mogelijke oplossing(en)

Een win-win oplossing is nodig die de aanzuigende werking die Nederland heeft op vluchtelingen stopt, acceptabel is voor ontvangende landen in de regio, goed is vluchtelingen en ontvangende bevolkingen in de regio, en die structureel, werkbaar en schaalbaar is. Zo’n oplossing zal de volgende dimensies moeten omvatten om acceptabel te zijn voor de landen in de regio’s die eraan mee gaan doen:

  • Preventie. Als mensen vantevoren weten dat ze teruggestuurd worden naar hun regio, zullen ze niet naar Europa maar binnen de regio migreren en alleen door degenen waarbij de druk om te vluchten groot is (als de aanzuigende werking wegvalt zal een deel van de mensen die naar Europa wilden vanwege de voordelen, niet meer binnen de regio gaan migreren, omdat in een ander land in de eigen regio die voordelen niet aanwezig zijn). Er zullen dan dus ook maar weinig mensen teruggestuurd hoeven te worden vanuit Nederland naar de regio. Dit is een belangrijk argument in de onderhandelingen voor een deal met landen in de regio, omdat het betekent dat de aantallen mensen die ze zullen moeten opvangen die vanuit Nederland gestuurd worden, heel beperkt zullen blijven.
  • Repatriëring en hervestiging. Nederland kan aanbieden om voor ieder persoon die vanuit Nederland naar de regio teruggestuurd wordt, er ook één naar (a) het eigen land te repatriëren (in gevallen dat dit veilig en goed kan, en inclusief begeleiding en steun om weer een bestaan op te bouwen in het eigen land), of (b) Nederland te hervestigen. Dit laatste punt is conform de Turkije  deal, die identiek stelde dat voor iedere Syrische vluchteling die vanuit Europa naar Turkije teruggestuurd wordt er 1 Syriche vluchteling die op de officiële lijst staat met aanvragen voor permissie om naar Europa te reizen, vanuit Turkije naar Europa mag komen, hetgeen een groot preventief effect heeft gehad. Het verschil met de Turkije deal is echter, dat de deal die de VP voor ogen heeft in verschillende landen gesloten zal worden, zodat 1 land niet kan chanteren met het opzeggen van de deal, zoals Turkije doet. Met een dergelijke deal weten migranten en vluchtelingen dat ze teruggestuurd worden naar de regio en geen of nauwelijks kans maken op hervestiging in Nederland. Naast de hierboven besproken preventieve werking die hiervanuit gaat, zal deze ‘zero net influx’ regeling waarschijnlijk een sterk argument zijn voor landen in Afrika (en elders) om zo’n deal te willen sluiten.
  • Compensatie. Aan landen die een deal willen sluiten met Nederland kan ook compensatie aangeboden worden, bijvoorbeeld betaalt vanuit het Nederlandse ontwikkelingshulpbudget. Bestedingen die aangeboden kunnen worden zijn: verbeteren van de omstandigheden in opvanglocaties voor vluchtelingen in het land (waarbij wel opgepast moet worden voor een aanzuigende werking naar deze locaties), structurele verbetering van de omstandigheden van de ontvangende bevolking (bijvoorbeeld middels een cash4all4life[13] programma), en projecten die door de overheid van het ontvangende land voorgesteld worden.

Landen waarvan de VP denkt dat zij geschikt en mogelijk ontvankelijk zijn voor een deal zoals hierboven beschreven zijn voor Afrika vooralsnog Kenia, Oeganda, Ethiopië en Niger. Redenen: de meeste migranten en vluchtelingen uit Afrika komen uit de regio’s waar deze landen liggen, veel migranten en vluchtelingen reizen door deze landen op weg naar Europa, deze landen hebben al infrastructuur voor de opvang van vluchtelingen, en hun overheden staan tot op zekere hoogte open voor de opvang van vluchtelingen uit andere landen in hun regio. Voor andere delen van de wereld moeten mogelijk geschikte landen nog geïdentificeerd worden.

De bovenstaande strategie is echter geen garantie voor succes. Indien er geen landen gevonden worden die bereid zijn om tot een deal te komen met Nederland, dan gaat het hele verhaal niet door. Waar het de VP om begonnen is dat het in ieder geval geprobeerd moet worden, omdat er zeker een kans van slagen is. Deze en andere mogelijke strategieën om de influx van vluchtelingen in Nederland te beperken op een wijze die goed is voor iedereen (win-win), zijn nog helemaal niet geprobeerd of zelfs maar ontwikkeld of voorgesteld door andere politieke partijen die zich geen raad weten met het vluchtelingenvraagstuk, of die een extreme en zelfzuchtige oplossing voorstaan in de orde van ‘hek om Nederland’, hetgeen een win-loose oplossing is (wij winnen want we hebben geen last meer van vluchtelingen en de vluchtelingen zoeken het maar uit), waarvan de VP zich met nadruk distantieert en die ook niet voldoet aan internationale afspraken en verdragen rondom humanitaire en economische vluchtelingen.

Er zijn ook andere mogelijkheden die geprobeerd kunnen en volgens de VP moeten worden:

  • Cash4all4life programma’s in ontwikkelingslanden waar veel economische vluchtelingen vandaan komen, op voorwaarde dat die landen deze vluchtelingen terug accepteren en mogelijk zelfs economische vluchtelingen uit omringende landen. De logica is dat cash transfers for life een enorme boost geven aan lokale economieën waardoor werk en inkomens vebeteren, niet alleen voor diegenen die zouden willen migreren, maar voor de gehele bevolking. Een enorme win-win oplossing dus. Deze oplossing is uitgewerkt in het achtergrondstuk over kernpunt 2 van de VP.
  • Het afbouwen van handelsrelaties en verdragen met landen die weigeren om economische vluchtelingen uit hun landen terug te acepteren.
  • Ten aanzien van arbeidsmigratie zou een mogelijke andere ingreep kunnen zijn het verhogen van het minimum salaris om werk dat Nederlanders nu niet willen doen wel weer interessant te maken, maar ook om bedrijven die deze minimum salarissen niet kunnen of willen betalen, en die veelal niet essentieel zijn voor de Nederlandse economie, te stimuleren zich in lagere lonenlanden te vestigen, met of zonder Nederlands eigendom en/of management, en daarmee de economieën in deze landen te stimuleren.

[1]  Het Sociaal en Cultureel Planbureau (CPB) heeft bijvoorbeeld in kwartaal 3 van 2017 gemeten dat ondanks de vrij sterke afname van migratie in 2017 nog steeds 43% van geïnterviewde Nederlanders (zowel hoger als lager opgeleiden) aangaven zich zorgen te maken over immigranten en vluchtelingen, waarbij de meeste van hen aangaven dat teveel migranten en vluchtelingen naar Nederland komen, dat Nederland slechts tijdelijk onderdak moet bieden aan migranten en vluchtelingen (dus dat ze moeten terugkeren naar het eigen land zodra dit mogelijk is)  en dat economische vluchtelingen onmiddelijk teruggestuurd dienen te worden naar hun eigen landen. Het was het onderwerp dat de hoogste score had op onderwerpen waar mensen zich zorgen over maakten. COB. Burgerperspectieven 2017 | 3. Third quarter 2017.

[2] Met ‘netto influx’ bedoelen we het verschil tussen mensen die Nederland binnenkomen en die Nederland verlaten. Als bijvoorbeeld in een jaar 100.000 Polen Nederland binnenkomen en er 30.000 vertrekken, dan is de netto influx van Polen in dat jaar 70.000.

[3] Bron: https://www.cbs.nl/nl-nl/dossier/dossier-asiel-migratie-en-integratie/hoeveel-immigranten-komen-naar-nederland-

[4] In dit stuk gebruiken we de term humanitaire vluchteling om een onderscheid te maken met economische vluchtelingen. Humanitaire vluchtelingen worden in de meetse literatuur en policy documenten aangeduid met ‘vluchtelingen’. Dus als er over vluchtelingen wordt gesproken in documenten, dan wordt meestal humanitaire vluchtelingen bedoeld.

[5] Zie bijvoorbeeld: https://www.infomigrants.net/en/post/14219/young-male-refugees-struggle-with-disappointment-and-mental-health-issues

[6] Zie bijvoorbeeld: UNHCR. Programme outline. The voluntary return & reintegration programme. (July 2012).

[7] Zie bijvoorbeeld: https://www.telegraaf.nl/nieuws/2228492/islamitische-enclaves-weg

[8] https://www.pewresearch.org/global/2018/03/22/at-least-a-million-sub-saharan-africans-moved-to-europe-since-2010/

[9] Bijvoorbeeld http://politiek.tpo.nl/2018/01/21/staatssecretaris-ark-vvd-helft-bijstandsuitkeringen-naar-westerse-migranten/ geeft aan dat de helft van alle uitkeringen in Nederland naar niet-Westerse immigranten gaat. (januari 2018).

[10] Bronnen: https://population.un.org/wpp/Graphs/DemographicProfiles/Line/947 en United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division (2019). World Population Prospects 2019: Highlights. ST/ESA/SER.A/423.

[11] Bron, onder andere: https://www.bbc.com/news/world-africa-50726701

[12] Bron 1: https://sceptr.net/2018/01/vluchtelingen-lokaal-helpen-men-er-135x-meer-helpen/. Bron 2: During the height of Syrian refugee crisis an interior ministry spokesman of the German government stated that Germany estimated that 30 per cent of incoming migrants claiming to be citizens of war-torn Syria were in fact from other countries. https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/germany/11891219/Refugee-crisis-Many-migrants-falsely-claim-to-be-Syrians-Germany-says-as-EU-tries-to-ease-tensions.html. 2015. Bron 3: . Eritrean refugees who participated in events in support of the Eritrean authorities they said they were persecuted by, led the Norwegian government to give “instructions to review asylum cases from Eritrea and consider revocation of residence permit if there is information that a refugee has been granted residence in Norway on an incorrect basis https://eritreahub.org/norway-government-to-review-asylum-status-of-eritreans-who-celebrate-conscription. 2019. Bron 4: Former member of parliament in The Netherlands, Hirsi Ayan admitted lying to the Dutch authorities in 1992 about her name, age, and the fact she did not flee directly to Holland from Somalia (she spent more than a decade in Ethiopia, Saudi Arabia, Kenya and Germany), while her parents stay in a comfortable location in Kenya. https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/netherlands/1518532/Critic-of-Islam-to-quit-Holland-after-lies-are-exposed.html. 2006.

[13] Zie het beleidsdocument van Stichting Connect International over dit onderwerp, gebaseerd op evaluaties van honderden cash transfer programma’s wereldwijd. Het document beargumenteert dat cash transfers van ongeveer 12 Euro per volwassene per maand die voor het hele leven verstrekt worden, zeer waarschijnlijk de meest kosten-effectieve en structurele wijze vormen om armoede te laten verdwijnen, lokale economieën te stimuleren, de fysieke en mentale weerbaarheid van mensen te vergroten, vrouwen te empoweren en geboortecijfers te verlagen (omdat vrouwen zelf kleinere gezinnen willen).

FacebooktwitterFacebooktwitter